کولیت روده یکی از بیماری‌های التهابی دستگاه گوارش است که می‌تواند بر کیفیت زندگی روزمره فرد تاثیر منفی بگذارد. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که لایه داخلی روده بزرگ دچار التهاب مداوم شود و عملکرد طبیعی دستگاه گوارش را مختل کند. بیماری کولیت انواع مختلفی دارد که هر یک ممکن است علائم متفاوتی داشته باشند، اما علائمی همچون درد شکمی، اسهال، خون در مدفوع و نفخ از اصلی‌ترین نشانه‌های آن به‌شمار می‌آیند. شناخت علائم و علت این بیماری و آگاهی از روش کنترل و درمان آن می‌توانند از پیشرفت عوارض و کاهش کیفیت زندگی بیمار جلوگیری کنند.
کولیت روده چیست؟
کولیت روده یک بیماری التهاب روده است که در آن، مخاط و لایه داخلی روده بزرگ (کولون) دچار التهاب و زخم می‌شوند. افرادی که کولیت دارند، در اغلب موارد در شکم خود احساس درد می‌کنند. این درد می‌تواند خفیف باشد و مداوم تکرار شود یا اینکه می‌تواند به صورت شدید و ناگهانی بروز کند. شایع‌ترین نوع این بیماری، کولیت اولسراتیو است که معمولا با اسهال مزمن، درد شکمی، وجود خون در مدفوع و احساس خستگی همراه می‌شود.
شدت علائم کولیت روده در افراد مختلف، متفاوت است و معمولا دوره‌های بهبودی و عود بیماری به صورت متناوب رخ می‌دهد. در برخی از انواع کولیت، علائم کوتاه‌مدت هستند و می‌توان آن‌ها را زیر نظر متخصص گوارش درمان کرد، اما برخی دیگر علائم طولانی‌مدت دارند و درمان‌شان دشوارتر است. اگر کولیت شدید باشد، ممکن است در بلندمدت به روده بزرگ آسیب بزند.
کولیت روده چرا ایجاد می‌شود؟
علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل مشخص نیست. متخصصان معتقدند کولیت روده یک بیماری چند عاملی است و می‌تواند نتیجه عوامل مختلف باشد که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم:
۱- عوامل ژنتیکی
سابقه خانوادگی یکی از عوامل مهم در بروز کولیت روده است. اگرچه هنوز محققان نتوانسته‌اند متوجه شوند که چگونه ژن‌ها در تغییرات پوشش داخلی روده بزرگ تاثیر می‌گذارند، اما شواهد عینی نشان می‌دهند، افرادی که یکی از بستگان درجه یک آن‌ها دچار بیماری التهابی روده است، بیشتر در معرض ابتلا به کولیت قرار دارند.
۲- عوامل محیطی
عوامل محیطی مانند استرس زیاد، رژیم غذایی پرچرب، آلودگی هوا، عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی و سیگار کشیدن می‌توانند خطر ابتلا یا شدت بیماری کولیت را افزایش دهند.
۳- پاسخ ایمنی شدید بدن
سیستم ایمنی از سلول‌های بدن در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و عفونت‌ها مراقبت می‌کند. ورود این عوامل به بدن باعث می‌شود تا سیستم ایمنی به اشتباه به سلول‌های طبیعی روده بزرگ حمله کند و موجب التهاب و کولیت شود.
علائم کولیت روده
علائم کولیت روده بسته نوع و شدت بیماری می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. شایع‌ترین نشانه‌ها شامل موارد زیر هستند:
- درد شکمی
- نفخ شکن
- احساس نیاز فوری به دفع مدفوع
- کاهش وزن غیر منتظره
- اسهال آبکی یا خونی
- وجود مخاط یا خون در مدفوع
- از دست دادن اشتها
- تب و لرز
- خستگی
- استفراغ
کولیت روده چند نوع است؟
انواع اصلی کولیت روده بزرگ شامل موارد زیر هستند:
۱- کولیت اولسراتیو (Ulcerative Colitis)
کولیت اولسراتیو (UC) به عنوان بیماری التهابی روده طبقه‌بندی می‌شود. این بیماری مادام‌العمر است و در آن، لایه داخلی روده بزرگ دچار زخم و التهاب می‌شود. کولیت اولسراتیو معمولا در رکتوم بروز می‌کند و به روده بزرگ گسترش می‌یابد. این نوع کولیت، خود به ۳ دسته زیر تقسیم می‌شود:
- پروکتوسیگموئیدیت: رکتوم و قسمت پایینی روده بزرگ را تحت تاثیر قرار می‌دهد. علام آن معمولا شامل درد رکتوم، نیاز به دفع فوری مدفوع و خونریزی رکتوم هستند.
- کولیت اولسراتیو سمت چپ: التهاب از راست روده شروع می‌شود و در امتداد سمت چپ روده بزرگ ادامه می‌یابد. این نوع کولیت می‌تواند علائمی همچون کاهش وزن، کاهش اشتها، درد در سمت چپ شکم و اسهال خونی ایجاد کند.
- پانکولیت: کل روده بزرگ را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از علائم آن می‌توان به کاهش وزن، کاهش اشتها، اسهال خونی و درد شکم اشاره کرد.
۲- کولیت کرون (Crohn’s Colitis)
کولیت کرون یکی از انواع مختلف بیماری کرون روده است که برخلاف سایر انواع این بیماری، فقط روده بزرگ را تحت تاثیر قرار می‌دهد. افراد مبتلا به کولیت کرون احتمال دارد دچار ضایعات پوستی و درد مفاصل شوند.
برخی از علائم رایج آن عبارت‌اند از:
- خونریزی رکتوم
- اسهال
- آبسه، فیستول و زخم در اطراف مقعد
۳- کولیت میکروسکوپی (Microscopic Colitis)
این نوع کولیت، نوعی التهاب خفیف است که تنها با بررسی نمونه بافت زیر میکروسکوپ تشخیص داده می‌شود. پزشکان معمولا کولیت میکروسکوپی را به ۲ دسته کولیت لنفوسیتی و کولیت کلاژنی تقسیم می‌کنند.
- کولیت لنفوسیتی: در این نوع، تعداد گلبول‌های سفید خون بیشتر از حد معمول است، اما بافت و پوشش روده بزرگ ضخامت استانداردی دارد.
- کولیت کلاژنی: این نوع کولیت زمانی رخ می‌دهد که پوشش روده بزرگ به دلیل تجمع کلاژن در زیر خارجی‌ترین لایه بافت، ضخیم‌تر از حد معمول می‌شود.
در حال حاضر، علت اصلی ابتلا به کولیت میکروسکوپی مشخص نیست. با این حال، پزشکان معتقدند برخی از افراد بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند. افرادی که در معرض خطر بیشتری هستند، عبارت‌اند از:
- افراد سیگاری
- زنان
- افرادی با سابقه اختلال خودایمنی
- افراد بالای ۵۰ سال
همچنین افرادی که داروهای خاص همچون موارد زیر را مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض ابتلا به کولیت میکروسکوپی هستند:
- مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI)
- مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI)
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین
از شایع‌ترین علائم کولیت میکروسکوپی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسهال آبکی مزمن
- نفخ شکم
- درد شکم
۴- کولیت ایسکمیک (Ischemic Colitis)
کولیت ایسکمیک (IC) نوعی دیگر از کولیت روده است که به دلیل کاهش یا قطع ناگهانی جریان خون به روده بزرگ رخ می‌دهد. لخته‌های خون می‌توانند باعث انسداد ناگهانی شوند. گاهی تصلب شرایین یا تجمع رسوبات چربی در رگ‌های خونی که روده بزرگ را تغذیه می‌کنند، دلیل بازگشت IC هستند.
این نوع کولیت اغلب به دلیل بیماری‌های زمینه‌ای همچون موارد زیر ایجاد می‌شود:
- واسکولیت (یک بیماری التهابی رگ‌های خونی)
- دیابت
- سرطان روده بزرگ
- کم‌آبی بدن
- از دست دادن خون
- نارسایی قلبی
- انسداد یا گرفتگی
- تروما یا آسیب
در برخی موارد نادر ممکن است این نوع کولیت روده به عنوان یک عارضه جانبی بعد از مصرف برخی داروها مانند فیبرات‌ها و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) بروز کند. افراد مبتلا به کولیت ایسکمیک معمولا گرفتگی شکم، درد و مدفوع خونی را تجربه می‌کند.
سایر علائم عبارت‌اند از:
- اسهال
- حالت تهوع
- استفراغ
- نفخ
۵- کولیت سودوممبرانوس (Pseudomembranous Colitis)
کولیت سودوممبرانوس (PC) که به آن کولیت روده کاذب غشایی هم می‌گویند، در اثر رشد بیش از حد باکتری کلستریدیوم دیفیسیل (C. diff) ایجاد می‌شود. این نوع باکتری معمولا در روده زندگی می‌کند و خطری ندارد؛ زیرا زیرا با وجود باکتری‌های خوب متعادل می‌شود. مصرف بی‌رویه برخی داروها، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است باکتری‌های سالم را از بین ببرند. این امر باعث رشد بیش از حد باکتری C. diff و آزاد شدن سمومی می‌شود که التهاب ایجاد می‌کنند.
از دیگر انواع کولیت روده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کولیت انحرافی
- کولیت آلرژیک نوزادان
- کولیت ناشی از پرتودرمانی
- کولیت شیمیایی
- کولیت لنفوسیتیک
- کولیت فولمینانت
- کولیت کلاژنی
- کولیت آتیپیک
- کولیت عفونی
آزمایشگاه تخصصی دکتر صادقیان، مفتخر به اخذ ایزو ۹۰۰۱ و ایزو ۱۰۰۰۲ انگلستان، تحت نظر دکتر حامد صادقیان، متخصص پاتولوژی سرجیکال و کلینیکال، بالغ بر هزار مورد از آزمایشات مختلف را در زمینه های پاتولوژی، سیتولوژی و میکروبیولوژی، تحت پوشش قرار می دهد.
آزمایشگاه دکتر صادقیان طرف قرارداد بیمه های پایه و اکثر بیمه های مکمل درمان می باشد.
آدرس: مشهد – بلوارامامت – نبش امامت ۳۴ – ساختمان پزشکان امامت
شماره تماس: ۰۵۱-۳۶۰۱۷۸۵۱ و ۰۵۱-۳۶۰۱۷۸۵۲
