پلاکتها سلولهای خونی هستند که برای توقف خونریزی لختههای خونی ایجاد میکنند. زمانی که مغز استخوان شما نتواند به اندازه کافی پلاکت بسازد، عارضه ترومبوسیتوپنی یا همان کاهش پلاکتخون رخ میدهد. در این حالت بدن دائما دچار خونریزی میشود و توقف آن بسیار دشوار خواهد بود.
معمولا افراد مبتلا به بیماریهای خاص مانند سرطان یا بیماری خودایمنی به ترومبوسیتوپنی مبتلا میشوند. متخصصین برای درمان پلاکت خون پایین ابتدا تلاش میکنند بیماری زمینهای یا تغییر دارویی که باعث ایجاد ترومبوسیتوپنی شده را برطرف کنند.
پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است؟
افراد زیادی با مشاهده کاهش پلاکت خون در برگه آزمایش، نگران ابتلا به سرطان میشوند. سرطان میتواند یکی از علل ترومبوسیتوپنی یا کاهش پلاکت خون باشد؛ اما این عارضه همیشه به معنی بیماری سرطان نیست. در بسیاری از موارد، ترومبوسیتوپنی به دلایل دیگر رخ میدهد. البته این احتمال وجود دارد که سرطانهای خون همچون لوسمی و لنفوم یا متاستاز سرطانهای دیگر به مغز استخوان و حتی درمانهای بیماری سرطان مانند شیمیدرمانی و پرتودرمانی باعث کاهش تعداد پلاکتها شوند.
محدوده پلاکتخون پایین چقدر است؟
مقدار نرمال و غیر طبیعی پلاکتها را در جدول زیر مشخص کردهایم:
| طبیعی | بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون |
| پایین | کمتر از ۱۵۰۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون |
| خونریزی جزئی | کمتر از ۵۰۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون |
| خونریزی جدی | بین ۱۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون |
آیا پایین بودن پلاکت خون خطرناک است؟
در وضعیت ترومبوسیتوپنی خطر خونریزی خصوصا از عروق خونی کوچکتر جدی است. این موضوع منجر به خونریزی شدید در پوست و قسمتها دیگر بدن میشود. از آنجا که پلاکتهای خون در لخته شدن خون نقش مهمی دارد، پایین آمدن سطح پلاکتها میتواند منجر به بروز خطرات زیر شود:
- خونریزی داخلی
- جوشهای پوستی
- قرمزی و برافروخته شدن قرنیه چشم
- ایجاد تاول خونی مخصوصا در دهان
- تامپوناد قلبی (به دلیل مصرف داروهای رقیقکننده خون)
- طولانی شدن زمان متوقفسازی خونریزی
در موارد نادر این وضعیت منجر به خونریزی مغزی میشود. در صورت پایین بودن تعداد پلاکتها و تجربه سردرد یا مشکلات عصبی مزمن، سریعا به پزشک متخصص خون و آنکولوژی مراجعه کنید.
علائم پلاکت خون پایین
علائم پایین بودن پلاکت خون شدید شامل موارد زیر است:
- خون دماغ
- خونریزی لثه
- خونریزی طولانی و بدون وقفه
- خونریزی شدید در دوران قاعدگی
- خونریزی از راست روده (رکتوم)
- وجود خون در مدفوع
- وجود خون در ادرار
- پورپورا ناشی از خونریزی عروق خونی کوچکتر زیر پوست (کبودیهایی به رنگ قرمز، بنفش یا قهوهای)
- بثورات پوستی با نقاط کوچک قرمز یا بنفش بنام پتشی
در موارد جدیتر فرد دچار خونریزی داخلی میشود. علائم خونریزی داخلی شامل موارد زیر است:
- وجود خون در ادرار
- وجود خون در مدفوع
- استفراغ خونین یا خیلی تیره
چه چیزی باعث ترومبوسیتوپنی میشود؟
علت پایین بودن پلاکت خون به یکی از سه دسته زیر مرتبط است:
مغز استخوان
منظور از مغز استخوان، بافت اسفنجی داخل استخوان است. این بخش از بدن مسئولیت تولید تمام اجزای خون از جمله پلاکتها را بر عهده دارد. بنابراین باید گفت علت پایین آمدن پلاکت خون میتواند ناشی از عدم ساخت پلاکتهای کافی در مغز استخوان باشد. این وضعیت معمولا به دلیل سرطان خون مانند لوسمی یا لنفوم رخ میدهد.
تخریب پلاکتها
در این حالت مغز استخوان شما به اندازه کافی پلاکت تولید میکند اما آنها به دلایل مختلفی از بین میروند. درواقع بدن دچار شرایطی شده که با مصرف ذخیره پلاکت خون باعث از بین رفتن سطح طبیعی آنها میشود.
هر پلاکت حدود ۱۰ روز در یک بدن سالم عمر میکند. در بعضی موارد، تعداد پلاکت خون پایین میتواند نتیجه تخریب پلاکتها توسط بدن باشد. این اتفاق میتواند به دلیل عوارض داروهای خاص، از جمله داروهای ادرارآور و داروهای ضد تشنج رخ دهد. تخریب پلاکتها همچنین میتواند نشانهای از اختلالات زیر باشد:
- اختلال خودایمنی
- بارداری
- عفونت باکتریایی در خون
- پورپورای ترومبوسیتوپنی ایدیوپاتیک یا ترومبوتیک
- سندرم اورمیک همولیتیک
- انعقاد درونرگی منتشر
تورم طحال
طحال یکی از اجزای اصلی بدن است که به طور معمول حدود یک یک سوم پلاکتهای خون را در خود ذخیره میکند. طحال ممکن است به دلایل مختلف همچون تورم، پلاکتها را به دام بیندازد تا نتوانند در جریان خون گردش کنند.
چه چیزهایی پلاکت خون را پایین می آورد؟
کاهش پلاکت خون (ترومبوسیتوپنی) میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. عوامل متعددی مانند بیماریهای زمینهای همچون اختلالات مغز استخوان، بیماریهای کبدی، عفونتهای ویروسی، بیماریهای خود ایمنی، برخی سرطانها و اختلالات انعقادی در بروز این عارضه موثر هستند. همچنین برخی داروها مانند هپارین یا داروهای شیمی درمانی، مصرف بیش از حد الکل و حتی کمبود ویتامین B۱۲ ممکن است در برخی افراد باعث کاهش پلاکت خون شوند.
آزمایشگاه تخصصی دکتر صادقیان، مفتخر به اخذ ایزو ۹۰۰۱ و ایزو ۱۰۰۰۲ انگلستان، تحت نظر دکتر حامد صادقیان، متخصص پاتولوژی سرجیکال و کلینیکال، بالغ بر هزار مورد از آزمایشات مختلف را در زمینه های پاتولوژی، سیتولوژی و میکروبیولوژی، تحت پوشش قرار می دهد.
آزمایشگاه دکتر صادقیان طرف قرارداد بیمه های پایه و اکثر بیمه های مکمل درمان می باشد.
آدرس: مشهد – بلوارامامت – نبش امامت ۳۴ – ساختمان پزشکان امامت
شماره تماس: ۰۵۱-۳۶۰۱۷۸۵۱ و ۰۵۱-۳۶۰۱۷۸۵۲
